Since và for là hai từ học viên hay nhầm lẫn khi viết, ngay trong bài luyện IELTS đầu tiên. Cách đây mấy tuần, một bạn nhắn cho chúng tôi một câu hỏi. Bạn ấy viết: “I have learned English since 3 years, vậy đúng chưa ạ?” Câu đó chỉ sai đúng một chỗ quen thuộc. Ở trung tâm, chúng tôi sửa lỗi này gần như mỗi tuần. Cả học sinh mới lẫn người đi làm ôn lại tiếng Anh đều mắc lỗi này.
Đây không phải do học viên lười học ngữ pháp. Vấn đề nằm ở chỗ since và for cùng đứng trước một biểu thức thời gian. Nhìn bề ngoài, hai từ này giống hệt nhau. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ tách bạch hai từ này theo đúng cách vẫn giảng trên lớp, kèm ví dụ thật để bạn nhớ được lâu.
Vì Sao Since Và For Thường Bị Nhầm Lẫn
Since và for đều dùng để nói về thời gian. Nhưng chúng chỉ giống nhau ở điểm đó thôi. Since chỉ mốc bắt đầu. For chỉ độ dài thời gian diễn ra. Hai khái niệm này khác nhau về bản chất, dù trong tiếng Việt chúng ta hay dịch chung chung cả hai là chữ “từ”.
Người Việt học tiếng Anh thường dịch nguyên câu tiếng Việt sang tiếng Anh, rồi lắp từ vào. Câu “tôi học tiếng Anh từ 3 năm nay” hay bị dịch thẳng thành “since 3 years”. Nhưng chữ “từ” ở đây đang chỉ khoảng thời gian ba năm, không phải một mốc cụ thể. Đúng ra phải viết “for 3 years”, hoặc đổi cách nói, dùng “since 2021” nếu muốn nêu mốc.
Một Ca Chấm Bài Chúng Tôi Nhớ Mãi
Chúng tôi từng chấm một bài viết mắc cả hai lỗi trong cùng một đoạn. Bạn viết “I have worked here since five years”, rồi lại viết “I have lived in this city for 2015”. Cả hai câu đều sai, và sai theo hai hướng ngược nhau. Câu đầu lẽ ra phải dùng for, vì “five years” là một khoảng thời gian. Câu sau lẽ ra phải dùng since, vì “2015” là một mốc thời gian.
Ở trung tâm, chúng tôi gặp kiểu nhầm này nhiều nhất khi học viên luyện thì hoàn thành. Thì hiện tại hoàn thành vốn đã khó, thêm since và for vào càng dễ rối. Nó cũng giống kiểu lẫn lộn thường gặp giữa less và fewer. Bạn có thể xem thêm cách dùng less và fewer sao cho đúng. Hai từ tưởng có thể thay nhau được, nhưng thật ra đi với hai loại danh từ khác nhau.
Cái khó nhất không phải học thuộc quy tắc. Cái khó là nhận diện đúng bản chất câu mình sắp viết. Câu đó đang nói tới một điểm trên trục thời gian, hay một quãng kéo dài? Nhận ra được điều này rồi, việc chọn since hay for gần như tự động.
Quy Tắc Sử Dụng Since Trong Câu
Since đánh dấu điểm bắt đầu của một hành động. Hành động đó thường vẫn còn tiếp diễn đến hiện tại. Vì vậy, since gần như luôn đi cùng thì hoàn thành, tức là have hoặc has cộng động từ ở dạng quá khứ phân từ. Nói dễ hiểu, since trả lời cho câu hỏi “bắt đầu từ khi nào”. Nó không trả lời cho câu hỏi “kéo dài bao lâu”.
Since có thể đứng trước một mốc thời gian cụ thể. Ví dụ: since 2018, since Monday, since 8 a.m. Nó cũng có thể đứng trước cả một mệnh đề, tức một câu nhỏ mô tả sự kiện làm mốc. Ví dụ: since I moved to Hà Nội, hoặc since she started working here.
Những Tình Huống Since Hay Xuất Hiện
Chúng tôi hay lấy ví dụ đời thường cho học viên dễ hình dung. “I have known him since 2015” nghĩa là quen biết từ năm 2015 tới giờ. Hiện tại hai người vẫn còn quen biết nhau. “She has taught English since she graduated” nghĩa là dạy tiếng Anh từ lúc tốt nghiệp. Cô ấy vẫn đang dạy. Mốc ở đây là một thời điểm, không phải một khoảng.
Một lỗi hay gặp khác là chia sai thì ở mệnh đề chính. Nhiều bạn viết “I am learning English since 2020”. Câu đúng phải là “I have been learning English since 2020”. Muốn chắc chắn về phần thì hoàn thành đi cùng since, bạn có thể xem lại bảng tổng hợp đầy đủ 12 thì trong tiếng Anh. Nhất là phần hiện tại hoàn thành và hiện tại hoàn thành tiếp diễn.
Một mẹo nhỏ chúng tôi hay dặn học viên. Nếu sau since là một con số năm, một ngày, hoặc một thời điểm rõ ràng, gần như chắc chắn bạn dùng đúng. Nếu sau since là một câu hoàn chỉnh, có chủ ngữ và động từ, thường câu đó chia ở quá khứ đơn, vì đó là một sự kiện đã xảy ra và kết thúc rồi. Sự kiện đó được dùng để đánh dấu mốc.
Quy Tắc Sử Dụng For Trong Câu
For chỉ khoảng thời gian kéo dài của một hành động. Nó không quan tâm hành động bắt đầu từ lúc nào. For trả lời cho câu hỏi “kéo dài bao lâu”, ngược hẳn với since. For có thể đi với nhiều thì khác nhau, không chỉ riêng thì hoàn thành.
Ví dụ: “I studied English for two years” dùng quá khứ đơn. Nghĩa là việc học đã xong, kéo dài hai năm rồi dừng lại. Còn “I have studied English for two years” dùng hiện tại hoàn thành. Nghĩa là học từ hai năm trước, và vẫn đang học tới giờ. For giống nhau ở cả hai câu, chỉ có thì thay đổi ý nghĩa của cả câu.
Một lỗi ngược lại cũng hay gặp: dùng for trước một mốc thời gian cụ thể. Ví dụ nhiều bạn viết “I have lived here for 2015”, đúng ra phải là “since 2015”. For không đứng trước một con số năm cụ thể như vậy. For chỉ đứng trước một khoảng, ví dụ “for 5 years” hoặc “for a decade”.
Chúng tôi từng tư vấn cho một trung tâm nhỏ. Trung tâm đó đã hoạt động được gần tám năm. Nhưng chưa có kênh online nào để phụ huynh tìm hiểu khóa học. Nhiều trung tâm dạng này sau đó tìm tới dịch vụ thiết kế website bán hàng chuyên nghiệp. Nhờ vậy, việc tuyển sinh bớt phụ thuộc vào truyền miệng.
For còn xuất hiện trong những cụm quen thuộc. Ví dụ: for a while, for a long time, for a few minutes. Những cụm này không cần con số cụ thể. Chỉ cần hiểu đó là một khoảng thời gian, dài ngắn tùy ngữ cảnh câu.
Ghi Nhớ Nhanh Bằng So Sánh
Để dễ nhớ khi làm bài, chúng tôi tổng hợp lại vài điểm khác biệt cơ bản. Danh sách dưới đây gói gọn những gì cần nhớ.
- Ý nghĩa: Since đánh dấu mốc bắt đầu; for chỉ khoảng thời gian kéo dài, không quan tâm điểm bắt đầu ở đâu.
- Thường đi với thì: Since thường đi với hiện tại hoàn thành, hiện tại hoàn thành tiếp diễn; for có thể đi với nhiều thì khác nhau, tùy hành động còn tiếp diễn hay đã kết thúc.
- Ví dụ: since 2020, since I graduated; for five years.
Danh sách này chỉ để tra nhanh lúc làm bài. Muốn nhớ lâu, cách tốt nhất vẫn là tự đặt câu ví dụ. Hãy dùng chính chuyện đang xảy ra với mình để đặt câu. Chẳng hạn, dùng since để nói từ lúc bạn bắt đầu học tiếng Anh. Hay dùng for để nói đã bao lâu rồi bạn chưa ôn lại ngữ pháp.
Kết Luận
Nắm vững since và for không khó. Chỉ cần nhớ một câu hỏi gốc: mình đang nói tới một điểm mốc, hay một khoảng thời gian? Trả lời được câu đó, việc chọn từ gần như chắc chắn đúng. Muốn ôn thêm những quy tắc dễ nhầm khác, bạn có thể đọc thêm các dạng câu điều kiện đặc biệt trong tiếng Anh. Đây là chủ đề học viên ở trung tâm cũng hay hỏi.
Lời khuyên từ chúng tôi: mỗi lần viết câu có mốc thời gian, dừng lại một giây. Tự hỏi đúng câu hỏi gốc ở trên. Làm vài chục lần như vậy, phản xạ sẽ tự hình thành. Không cần nhớ quy tắc theo kiểu lý thuyết nữa.