Cách đây không lâu, một bạn học viên nhắn tin cho chúng tôi lúc gần nửa đêm. Bạn ấy hỏi có cách nào lấy chứng chỉ IELTS trong ba tuần để kịp nộp hồ sơ học bổng không. Chúng tôi phải nói thật: rất khó. Thi xong còn phải chờ có kết quả, nhanh cũng mất hơn một tuần, chưa kể phải có lịch thi trống đúng lúc cần.
Câu chuyện này không hiếm. Nhiều bạn tìm đến chúng tôi khi hạn nộp học bổng chỉ còn vài tuần, trong khi hồ sơ vẫn thiếu đủ thứ. Bài viết này, chúng tôi muốn chia sẻ đúng những gì nên chuẩn bị, và chuẩn bị từ khi nào là vừa, dựa trên những lần đồng hành cùng học viên làm hồ sơ.
Nhiều học sinh, sinh viên bỏ lỡ học bổng vì chuẩn bị quá muộn
Một bộ hồ sơ học bổng du học thường không chỉ có bảng điểm. Trường hay quỹ học bổng còn yêu cầu chứng chỉ ngoại ngữ, thư giới thiệu, bài luận cá nhân, đôi khi cả video giới thiệu bản thân. Mỗi giấy tờ lại có thời gian xử lý riêng, có cái mất vài tuần, có cái mất vài tháng mới xong.
Chứng chỉ ngoại ngữ là ví dụ rõ nhất. Nói dễ hiểu, đây là bài thi đánh giá năng lực tiếng Anh, kết quả tính theo thang điểm riêng của từng loại chứng chỉ. Với IELTS, thang điểm chạy từ 0 đến 9, nhiều trường yêu cầu tối thiểu 6.5 hoặc 7.0.
Nếu thi lần đầu chưa đạt, bạn cần đăng ký thi lại. Lịch thi công lại không phải lúc nào cũng có sẵn ngay tuần sau, nên đừng để sát ngày mới bắt đầu ôn. Xem thêm cách ôn luyện để đạt mốc điểm 7.0 nếu bạn đang nhắm tới ngưỡng điểm này.
Ngoài chứng chỉ, nhiều giấy tờ còn phải dịch thuật và công chứng, đóng dấu tại phòng công chứng nhà nước. Vào mùa cao điểm, gần các kỳ nghỉ lễ, phòng công chứng cũng quá tải, thời gian chờ có thể kéo dài gấp đôi ngày thường. Để tới sát hạn mới đi làm những việc này, bạn rất dễ bị động, thậm chí lỡ hạn chỉ vì một con dấu chưa kịp đóng.
Nộp hồ sơ gấp gáp không chỉ khiến bạn thiếu chứng chỉ. Nó còn khiến bài luận viết vội, thư giới thiệu xin trong hai ngày khiến thầy cô không kịp viết kỹ. Hội đồng xét học bổng đọc hồ sơ mỗi ngày, họ nhận ra ngay bộ nào được đầu tư, bộ nào làm cho có.
Những giấy tờ, chứng chỉ nên chuẩn bị sớm
Nhóm đầu tiên là chứng chỉ ngoại ngữ. Phổ biến nhất vẫn là IELTS và TOEFL, một số học bổng còn chấp nhận cả TOEIC ở vòng sơ tuyển. Lệ phí thi của các chứng chỉ này không hề nhỏ và có thể thay đổi theo từng đợt thi, bạn nên kiểm tra mức phí mới nhất trên website chính thức của đơn vị tổ chức thi trước khi đăng ký. Chính vì vậy, chúng tôi luôn khuyên học viên xác định điểm mục tiêu ngay từ đầu, tránh thi đi thi lại nhiều lần vừa tốn tiền vừa mất thời gian.
Một số bạn chọn thi TOEIC trước để làm quen dạng đề và cách tính điểm, sau đó mới chuyển sang luyện IELTS chuyên sâu hơn. Nếu bạn đang cân nhắc hướng này, có thể tham khảo thêm kinh nghiệm ôn thi TOEIC trên máy tính mà chúng tôi từng chia sẻ trước đó.
Nhóm thứ hai là bảng điểm và thư giới thiệu. Bảng điểm cần xin dịch thuật công chứng, mất khoảng một đến hai tuần tuỳ nơi. Thư giới thiệu nên xin từ giáo viên hiểu rõ năng lực bạn, và phải xin trước ít nhất một tháng để thầy cô có đủ thời gian viết chỉn chu, không phải viết đối phó vì bị hối gấp.
Nhóm thứ ba, quan trọng không kém, là bài luận cá nhân. Đây là phần thể hiện rõ nhất con người bạn, không thể viết xong trong một buổi tối. Chúng tôi từng thấy học viên sửa bài luận đến bảy, tám vòng mới ra được bản ưng ý. Nhiều bạn vừa ôn thi vừa tự trang trải chi phí bằng cách bán hàng online, từ sách cũ đến đồ handmade.
Nếu định làm nghiêm túc việc buôn bán này song song với chuyện học, nên đầu tư hẳn làm web bán hàng online thay vì chỉ đăng bán qua vài dòng trạng thái mạng xã hội. Quản lý đơn hàng sẽ rõ ràng hơn, đỡ mất thời gian nhắn tin qua lại, dành được nhiều giờ hơn cho việc ôn luyện.
Lộ trình chuẩn bị hồ sơ học bổng hợp lý theo từng mốc thời gian
Chúng tôi thường gợi ý học viên chia lộ trình theo mốc thời gian cụ thể, để không bị dồn việc vào phút cuối. Mốc càng rõ, bạn càng dễ theo dõi mình đang chậm hay đúng tiến độ.
- 12 tháng trước hạn nộp: xác định trường và học bổng phù hợp, bắt đầu luyện ngoại ngữ ngay từ giai đoạn này.
- 9 tháng trước: thi thử để biết mình đang ở mức điểm nào, điều chỉnh cách ôn nếu còn cách xa mục tiêu.
- 6 tháng trước: hoàn thiện bài luận, chủ động xin thư giới thiệu từ giáo viên.
- 3 tháng trước: thi chính thức chứng chỉ ngoại ngữ, chừa thời gian dự phòng để thi lại nếu cần.
- 1 tháng trước: rà soát lại toàn bộ hồ sơ, kiểm tra hạn dịch thuật công chứng còn hiệu lực hay không.
Mốc 12 tháng nghe có vẻ dài, nhưng thực tế trôi rất nhanh. Nhiều bạn học xong chứng chỉ lại phải ôn thêm để giữ điểm, vì kết quả thi chỉ có giá trị trong hai năm. Muốn tiết kiệm thời gian ôn lại, bạn có thể tham khảo thêm bộ tài liệu luyện thi mà nhiều trung tâm hay dùng, để chọn đúng sách phù hợp trình độ thay vì ôm quá nhiều đầu sách cùng lúc.
Một lưu ý nhỏ nhưng nhiều bạn hay quên: một số học bổng yêu cầu hồ sơ phải gửi bản cứng qua đường bưu điện, không chỉ nộp online. Thời gian gửi thư quốc tế có thể mất một đến hai tuần, cần tính hẳn vào lộ trình, chứ không phải chuẩn bị xong là nộp được ngay trong ngày.
Kết luận
Nhìn lại nhiều trường hợp học viên từng làm hồ sơ cùng chúng tôi, những bạn chuẩn bị từ sớm gần như không bao giờ phải vật lộn ở phút chót. Các bạn có đủ thời gian sửa bài luận, đủ thời gian thi lại chứng chỉ nếu chưa đạt, và quan trọng hơn cả, đủ bình tĩnh để làm một bộ hồ sơ tử tế thay vì làm cho xong chuyện.
Nếu bạn đang có ý định xin học bổng trong một, hai năm tới, hãy bắt đầu ngay từ hôm nay bằng một việc rất đơn giản: liệt kê những chứng chỉ, giấy tờ mình còn thiếu, rồi đặt hạn cho từng thứ một. Đừng đợi đến khi thấy hạn nộp hồ sơ cận kề mới cuống cuồng đi tìm chỗ luyện thi cấp tốc, vì lúc đó cơ hội đã hẹp lại rất nhiều.